ایمن سازی و واکسیناسیون

article cover photo




در گردهمایی سالانه سازمان جهانی بهداشت در سال 2012 ، هفته آخر ماه آوریل بعنوان هفته جهانی واکسیناسیون نامگذاری گردیده و به همین دلیل همه کشورها به منظور گرامیداشت و ترویج ایمنسازی در این هفته برنامه هایی را از طریق فعالیت های حمایتی ، آموزشی و ارتباطی اجرا می نمایند.  
 

واکسیناسیون 


بیماریهای عفونی از دشمنان دیرباز سلامت بشری هستند که در قرنهای متمادی با ایجاد همه گیری های وسیع و مرگ و میر بالا سالیان متمادی علم پزشکی را به چالش کشیده اند ، به طوری که بهره گیری از روشهای مختلف پیشگیری از آنها همواره مورد توجه نسل های بشری و به ویژه پزشکان و پژوهشگران بوده است.
واکسيناسيون اقدام بسيارمهم و با ارزشي است که بوسيله آن با هزينه کم مي توان از ابتلاء به بيماريهاي عفوني جلوگيري کرد. با اجراي برنامه واکسيناسيون همگاني در جهان، شيوع بسياري از بيماريهاي خطرناک دربين شيرخواران، کودکان و بالغين کاهش بارزي پيدا کرده است بطوريکه اکنون شيوع بيماريهاي خطيري چون ديفتري، کزاز، سياه سرفه، سرخک و فلج کودکان با واکسيناسيون همگاني با موفقيت کنترل و در بسياري از کشورها عملا به حداقل ميزان خود رسيده است ، يا بيماري آبله که با واکسيناسيون همگاني و پيگيري جهاني ريشه کن شده است . براي بيش از 20 بيماري انسان، اکنون واکسن تهيه شده است که تعدادي ازآنها بطور همگاني و بقيه در شرايط خاصي، مورد استفاده قرار مي گيرند .
بیماریهایی نظیر فلج اطفال و سرخک از مهم ترین بیماریهایی هستند که کاندیدای ریشه کن شدن می باشند .البته این دو بیماری در برخی کشورها به مرحله حذف رسیده و یا طی سالهای اخیر هیچ موردی از آنها گزارش نشده است.
امروزه با وجود تکنولوژی های جدید و فرایندهای نوین ، واکسن های مختلفی به روشهای مختلفی تهیه می شوند که همه برای حفظ جان انسانهاست.
واکسیناسیون در ایران :
برنامه روتین واکسیناسیون بر اساس نیاز هر منطقه و کشوری متفاوت است .یعنی باید بر مبنای شرایط خاص اپیدمیولوژیکی ، اجتماعی ، اقتصادی ، جغرافیایی و فرهنگی هر کشور تنظیم و به مورد اجرا گذاشته می شود. بنابراین هر کشوری ممکن است از برنامه واکسیناسیون خاصی استفاده کند.
در کشور ما طبق برنامه ایمنسازی ، کودکان از بدو تولد تا 6 سالگی علیه بیماریهایی از قبیل فلج اطفال ، هپاتیت، سل ، کزاز ، دیفتری ، سیاه سرفه ، سرخک ، سرخجه و سندرم سرخجه مادرزادی واکسینه می گردند.
واکسن هایی که به نوزاد تلقیح می گردد یا به شکل قطره (مثل قطره فلج اطفال) به او خورانده می شود، و یا به شکل تزریق واکسن مانند واکسن ثلاث، سرخک ، هپاتیت و ... می باشد.


برنامه ایمنسازی کودکان درکشور ایران به شرح ذیل می باشد:



 


واکسیناسیون کودکان باید بموقع و طبق برنامه تنظیم شده فوق که در کارت رشد کودک ثبت شده است و پس از تولد نوزاد و تلقیح نوبت اول واکسنهای بدو تولد ، دربیمارستان یا مراکز انجام واکسیناسیون به والدین تحویل داده می شود، انجام شود.
نوبت بعدی واکسن ، توسط واکسیناتور در کارت واکسن ثبت می گردد که لازم است دقت لازم در مراجعه به موقع بعمل آید.
والدین لازم است در هر بار مراجعه جهت مراقبت بهداشتی کودک خود ، کارت رشد (کارت واکسن) را بهمراه داشته باشند.



عوارض واکسیناسیون
پیشگیری ازبیماریهای عفونی بوسیله واکسن یکی از پیروزیهای مهم علم پزشکی است، اما باید در نظر داشت که با وجود پیشرفتهای بدست آمده در تهیه واکسن‌های بسیار کم ضرر و بی‌نهایت موثر بهرحال هیچ واکسنی کاملاً بی ضرر و صددرصد مؤثر نیست. هدف در تهیه واکسن مناسب ، رسیدن به مرحله‌ای است که واکسن حداکثر اثر پیشگیری را با حداقل عارضه جانبی داشته باشد. عوارض متعددی تاکنون برای واکسن‌ها گزارش شده است که شایع‌ترین آنها عوارض محل تزریق بصورت تورم و حساسیت و درد موضعی است که گاهی با درجات خفیفی از تب نیز همراه می‌شود. این عوارض اغلب در طی 24 ساعت اول بعد از تزریق ظاهر شده و معمولاً درکودکان بارزتر و میزان تب کودک نیز بالا است.
که با انجام مراقبتهای لازم بعد از انجام واکسیناسیون می توان بهبودی عوارض فوق را را تسریع بخشید.



اقدامات پس از واکسیناسیون
در شيرخواران بعد از شش ماهگي مصرف مقدار کمي مايعات شيرين پيش از واکسيناسيون و نيز فشردن ملايم محل مورد نظر ، خم نمودن نسبي آرنج براي واکسن هاي بازو و چرخش ملايم ران به سمت داخل براي واکسنهايي که قرار است به ران تزريق شوند براي کاهش درد ممکن است موثر باشند.
بنا به نظر کميته کشوري ايمن سازي ، تجويز يک دوز استامينوفن همزمان با تلقيح واکسن ثلاث توصيه ميشود و بايد به والدين آموزش داد تا در صورت بروز تب ويا بيقراري همان دوز را به فواصل هر چهار ساعت تکرار نمايند . مرطوب نمودن محل تزريق واکسن با آب خنک و باد زدن ودميدن ملايم آن در تسکين درد موضعي موثر هستند. از آسپرين نبايد استفاده گردد اما در شرايط خاص و با مشورت پزشک ممکن است از بروفن نيز استفاده کرد .
طي ۲۴ ساعت اول استفاده از کمپرس آب سرد بر موضع در کاهش درد موثر است اما ازگذاشتن يخ بايد اجتناب نمود.
چنانچه درد و تورم بعد از۲۴ ساعت اول ادامه داشته باشد انجام کمپرس گرم با حوله گرم و مرطوب با افزايش خونرساني به موضع کمک کننده است اما توصيه ميشود در مقاطع زماني کوتاه انجام شود تا موضع صدمه حرارتي نبيند. در عرض اين مدت يعني دو روز اول واکسيناسيون مصرف بيشتر مايعات يا تغذيه با شير مادر و انجام ورزشهاي ملايم براي موضع مربوط مانند حرکات دوچرخه براي رانها و کمي بالا قرار دادن موضع واکسينه شده مانند بازو در زمان خواب ، مثلا قرار دادن بازو روي يک بالش کوچک کمک کننده است.


 منبع: پایگاه اینترنتی دانشگاه علوم پزشکی استان بوشهر


برای نظر دادن باید وارد شوید یا ثبت نام کنید